ارزیابی پیاده‌سازی فناوری بلاکچین در صنعت نفت و گاز ایران با رویکرد مدل‌سازی ساختاری-تفسیری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مدیریت پروژه، دانشگاه پارس، تهران، ایران

2 گروه مدیریت پروژه و ساخت، دانشکده معماری، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 گروه حقوق بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

10.22034/jsqm.2026.567494.1686
چکیده
صنعت نفت و گاز به‌عنوان یکی از حیاتی‌ترین ارکان اقتصادی ایران، با چالش‌های فزاینده‌ای در زمینه بهینه‌سازی عملکرد زنجیره تأمین و ارتقاء شفافیت و امنیت اطلاعات مواجه است. فناوری بلاکچین به‌عنوان یک راهکار نوظهور، ظرفیت بالایی در تحول فرآیندهای لجستیکی، مدیریت قراردادها و رهگیری دارایی‌ها دارد. با این حال، پیاده‌سازی آن در صنعت نفت و گاز ایران مستلزم شناسایی دقیق موانع و عوامل مؤثر است. هدف این پژوهش، ارائه مدلی ساختاری جهت تحلیل و اولویت‌بندی عوامل کلیدی مؤثر بر پذیرش بلاکچین در صنعت نفت و گاز ایران است. بدین منظور، ابتدا با مرور نظام‌مند ادبیات موضوع و تحلیل محتوای مطالعات پیشین، ۱۵ عامل کلیدی شناسایی شد. سپس با بهره‌گیری از نظرات خبرگان دانشگاهی و صنعتی، داده‌ها گردآوری و با استفاده از روش مدل‌سازی ساختاری-تفسیری (ISM) تجزیه و تحلیل شدند. نتایج نشان داد که عواملی نظیر الزام به همکاری مؤثر با شرکای زنجیره تأمین، نیاز به ارتقاء سطح امنیت اطلاعات و افزایش شفافیت و قابلیت ردیابی اطلاعات در بالاترین سطح سلسله‌مراتب قرار داشته و به‌عنوان محرک‌های اصلی تغییر عمل می‌کنند. همچنین، عواملی مانند کمبود زیرساخت فناوری اطلاعات و کمبود داده‌های مرجع بیشترین قدرت نفوذ را دارا بودند. یافته‌های این پژوهش می‌تواند به مدیران و سیاست‌گذاران کمک کند تا با شناخت دقیق نقاط حساس سیستم، مسیر بهینه‌تری برای پیاده‌سازی بلاکچین در صنعت نفت و گاز ترسیم کنند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

دوره 15، شماره 4
زمستان 1404

  • تاریخ دریافت 02 دی 1404
  • تاریخ بازنگری 08 اسفند 1404
  • تاریخ پذیرش 27 خرداد 1405