نقش رهبری راهبردی در نوآوری‌های دانشگاهی با میانجی‌گری ظرفیت و فرهنگ کارآفرینانه (مورد مطالعه: اعضای هیئت‌ علمی دانشگاه‌ یاسوج)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری مدیریت آموزش عالی از دانشگاه اصفهان مدرس دانشگاه

2 استاد، عضو هیئت علمی گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان

3 دانش آموخته دکتری برنامه ریزی آموزش عالی از دانشگاه اصفهان

4 دانش آموخته کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی از دانشگاه آزاد اسلامی واحد

10.22034/jsqm.2022.314475.1379

چکیده

نوآوری برای بقای هر سازمانی لازم است و در سازمان‌های آموزشی نظیر دانشگاه‌ها که محور رشد اقتصادی و اجتماعی در جامعه محسوب می‌شوند، توجه به نوآوری از اهمیت بیشتری برخوردار است. به عبارتی نوآوری دانشگاهی یک منبع مهم برای قدرت نوآوری ملی است. از همین رو، پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش سبک رهبری راهبردی با نقش میانجی ظرفیت و فرهنگ کارآفرینانه در تقویت نوآوری دانشگاهی به روش تحلیل مسیر انجام ‌شد. به‌منظور آزمون مدل مفهومی پژوهش، نمونه‌ای 120 نفری از اعضای هیئت ‌علمی دانشگاه یاسوج با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای متناسب با حجم انتخاب شدند و داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای Spss 23 و Amos23 تحلیل شدند. نتایج نشان داد که مدل علی مفروض از برازش مناسبی برخوردار بوده و متغیرهای پیش‌بین درمجموع و به ترتیب 78 و 75 درصد از کل واریانس ظرفیت و فرهنگ کارآفرینانه و نوآوری‌های دانشگاهی را تبیین می‌نمایند. به‌طور دقیق، یافته‌های پژوهش نشان داد رهبری راهبردی بر ظرفیت و فرهنگ کارآفرینانه و نوآوری‌های دانشگاهی؛ و ظرفیت و فرهنگ کارآفرینانه بر نوآوری‌های دانشگاهی تأثیر مثبت و معناداری دارند. علاوه بر این، تأثیر غیر مستقیم رهبری راهبردی بر نوآوری‌های دانشگاهی با نقش میانجی ظرفیت و فرهنگ کارآفرینانه تائید گردید. در نهایت، نتایج تائید نمود که جهت ارتقای نوآوری‌های دانشگاهی و متعاقباً کسب مزیت رقابتی، می‌بایست بستر مناسبی جهت حمایت از رهبری راهبردی و فرهنگ کارآفرینانه فراهم باشد.

کلیدواژه‌ها


اسدی، اسماعیل و ذاکری، محمد (1392). بررسی تأثیر متغیرهای فرهنگ ‌سازمانی بر نوآوری در سازمان با منطق فازی. فصلنامه مدیریت نظامی، 51(13)، صص 107-136.
اکبری، محسن (1394). بررسی تأثیر رهبری راهبردی بر مزیت­های رقابتی با میانجی‌گری «دوسوتوانی نوآوری». فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، (74)، صص 81-104.
بدخشانی طرقی، عصمت (1388). موانع ایجاد نوآوری در سازمان‌های آموزشی. مجله پژوهش آموزشی و اطلاع‌رسانی. (6)، صص 68-74
برزگر، نادر؛ قلی قورچیان، نادر و تقی‌پورظهیر، علی. (1400). ارائه مدلی جهت خلق ظرفیت‌های نوآوری در مدیریت دانشگاهی ایران. مدیریت و برنامه ریزی در نظام‌های آموزشی، 14(1)، 43-70.
حجازی، سید یوسف؛ ساکی، صمد و سواری، مسلم. (1395). بررسی رابطه فرهنگ‌ سازمانی با نوآوری اعضای هیئت‌علمی دانشکده‌های کشاورزی استان خوزستان. مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 47(1)، صص 1-12.
دادگران، سید محمد و ابوطالبی، جلیل (1390). تلویزیون، فرهنگ کارآفرینی و جامعه. کار و جامعه، (135)، صص 12 – 32.
زارعی متین، حسن؛ مقیمی، سید محمد و غفوریان یاورپناه، هادی (1392). تحلیل رابطه فرهنگ‌ سازمانی کارآفرینانه و هوش عاطفی. مدیریت فرهنگ‌سازمانی، 11(4)، صص 5-31.
زالی، محمدرضا؛ رضوی، سید مصطفی و محمدزاده پارچین، ناهید (1392). تبیین تأثیر فرهنگ ‌سازمانی کارآفرینانه بر کارآفرینی دانشگاهی در دانشگاه تهران. مدیریت بازرگانی، 5(2)، صص 89-114.
سلیم‌زاده، کمال؛ محمدی، اسفندیار و سلیم زاده، جمال. (1399). بررسی تأثیر رهبری راهبردی بر نوآوری راهبردی با نقش تعدیل‌گر هوشیاری کارآفرینانه (مطالعه موردی: شرکت‌های تولیدی استان ایلام). آینده پژوهی مدیریت، 31(2)، 1-18.
شفیعی، مسعود و نعمتی، محمدعلی (1389). نظام ملی نوآوری با رویکرد توسعه فرهنگ کارآفرینی. نشریه صنعت و دانشگاه، 2(9 و 10)، صص 75- 84.
صمدی میارکلائی، حسین و احمدی، مینا (1395). تبیین عوامل مؤثر بر توسعه رفتار شهروندی سازمانی در نظام آموزش عالی با استفاده از تکنیک دیمتل. نامه آموزش عالی، 9(34)، صص 42-65.
صمدی میارکلائی، حسین؛ آقاجانی، حسنعلی و صمدی میارکلائی، حمزه. (1394). بررسی و تبیین ظرفیت کارآفرینانه دانشگاه‌های منتخب استان مازندران. مدیریت دولتی، 7(1)، 111-132.
صمدی میارکلائی، حسین؛ صمدی میارکلائی، حمزه و آقاجانی، حسنعلی. (1394). تبیین ظرفیت و فرهنگ کارآفرینانه در دانشگاه علوم پزشکی بابل از طریق روش تحلیل فازی، آموزش در علوم پزشکی، 15(21)، 134-145.
طبرسا، غلامعلی؛ محبوب، سیامک؛ اسمعیلی گیوی، محمدرضا و اسمعیلی گیوی، حمیدرضا (1389). بررسی تأثیر فرهنگ کارآفرینانه سازمانی بر خلاقیت و نوآوری در نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور. تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی، 16(1)، صص 5- 22.
فراستخواه، مقصود (1396). گاه و بی گاهی دانشگاه در ایران (مباحثی نو و انتقادی در باب دانشگاه پژوهی، مطالعات علم و آموزش عالی). انتشارات: آگاه
قناتی، سوسن؛ کردنائیج، اسداله و یزدانی، حمیدرضا (1389). بررسی وضعیت فرهنگ‌سازمانی کارآفرینانه در دانشگاه تهران. توسعه کارآفرینی، 3(10)، صص 115-133.
مختاری مینایی، مریم؛ فهیمی، فرشاد و فاطمی، مهدی (۱۳۹۵). فرهنگ‌سازی کارآفرینی، نوآوری و خلاقیت عاملی جهت توسعه و بهبود سازمان‌ها، سومین کنفرانس اقتصاد و مدیریت کاربردی با رویکرد ملی، بابلسر.
ملائی، رباب و قجاوند، ابوذر (1394). نقش آفرینی رهبری راهبردی در بهبود عملکرد سازمانی (موردمطالعه: صنعت برق استان اصفهان). نوآوری‌های مدیریت آموزشی، 10(4)، صص 117-130.
Abdulkadir, M, & Bozhko, K. (2014). Driving university towards change and innovation: Impact of national culture and environmental factors
Al-Dhaafri, H., & Alosani, M. S. (2021). Role of leadership, strategic planning and entrepreneurial organizational culture towards achieving organizational excellence: evidence from public sector using SEM. Measuring Business Excellence.
21- Ameisen, E. (2014). How to create entrepreneurial and innovative culture and sustain it in a large organization?.
Apekey, T. A, McSorley, G, Tilling, M, & Siriwardena, A. N. (2011). Room for improvement? Leadership, innovation culture and uptake of quality improvement methods in general practice. Journal of evaluation in clinical practice, 17(2), 311-318.
Arad, S, Hanson, M. A, & Schneider, R. J. (1997). A framework for the study of relationships between organizational characteristics and organizational innovation. The journal of creative behavior, 31(1), 42-58.
Aranha, E. A., & Garcia, N. A. P. (2014). Dimensions of a metamodel of an entrepreneurial university. African Journal of Business Management, 8(10), 336-349.
Bardai, B. (2013). The role of organizational culture in organizational innovation in higher education institutions–a study of Libyan public universities. Al-Madinah Managment and Finance Science, 2(1).
Bossink, B. A. (2007). Leadership for sustainable innovation. International Journal of Technology Management & Sustainable Development, 6(2), 135-149.
Clarysse, B, Tartari, V, & Salter, A. (2011). The impact of entrepreneurial capacity, experience and organizational support on academic entrepreneurship. Research Policy, 40(8), 1084-1093.
Cortes, A. F., & Herrmann, P. (2021). Strategic Leadership of Innovation: A Framework for Future Research. International Journal of Management Reviews, 23(2), 224-243.
Damanpour, F, & Schneider, M. (2009). Characteristics of innovation and innovation adoption in public organizations: Assessing the role of managers. Journal of public administration research and theory, 19(3), 495-522.
Danish, R. Q., Asghar, J., Ahmad, Z., & Ali, H. F. (2019). Factors affecting “entrepreneurial culture”: the mediating role of creativity. Journal of Innovation and Entrepreneurship, 8(1), 1-12.
Elenkov, D. S, Judge, W, & Wright, P. (2005). Strategic leadership and executive innovation influence: an international multi‐cluster comparative study. Strategic Management Journal, 26(7), 665-682.
Etzkowitz, H. (2003). Research groups as ‘quasi-firms’: the invention of the entrepreneurial university. Research policy, 32(1), 109-121.
Furst‐Bowe, J. A, & Bauer, R. A. (2007). Application of the Baldrige model for innovation in higher education. New directions for higher education, (137), 5-14.
Gibb, A. (2012). Exploring the synergistic potential in entrepreneurial university development: towards the building of a strategic framework. Annals of Innovation & Entrepreneurship, 3(1), 16742.‏
Guerrero, M., & Urbano, D. (2012). The development of an entrepreneurial university. The journal of technology transfer, 37(1), 43-74.
Gumusluoglu, L, & Ilsev, A. (2009). Transformational leadership, creativity, and organizational innovation. Journal of business research, 62(4), 461-473.
Isaksen, S. G, & Akkermans, H. J. (2011). Creative climate: A leadership lever for innovation. The Journal of Creative Behavior, 45(3), 161-187.
Jaffer, S. (2013). Harnessing innovation in the 21st century: the impact of leadership styles (Doctoral dissertation, The George Washington University).
Judge, W. Q, Fryxell, G. E, & Dooley, R. S. (2000). The new task of R&D management: creating goal-directed communities for innovation. In Knowledge and communities (pp. 37-51).
Jung, D. I, Chow, C, & Wu, A. (2003). The role of transformational leadership in enhancing organizational innovation: Hypotheses and some preliminary findings. The leadership quarterly, 14(4-5), 525-544.
Kim, M. J. (2020). A Study on the Impact of Management's Strategic Leadership and Management Strategy on Organizational Performance: Focusing on Small and Medium Venture Companies. International journal of advanced smart convergence, 9(1), 121-131.
Kıyak, M, Bozaykut, T, Güngör, P, & Aktas, E. (2011). Strategic leadership styles and organizational financial performance: a qualitative study on private hospitals. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 24, 1521-1529.
Kruss, G., & Visser, M. (2017). Putting university–industry interaction into perspective: A differentiated view from inside South African universities. The Journal of Technology Transfer, 42(4), 884-908.
Kurzhals, C., Graf‐Vlachy, L., & König, A. (2020). Strategic leadership and technological innovation: A comprehensive review and research agenda. Corporate Governance: An International Review, 28(6), 437-464.
Lear, L. W. (2012). The relationship between strategic leadership and strategic alignment in high-performance companies in South Africa (Doctoral dissertation)
Léo, F, & Bruno, C. (2010). The Impact of Organizational Culture on Innovation Management. Journal E-Leader Budapest Brazil, 23(21), 1-43.
Li, J, & Lee, R. P. (2015). Can knowledge transfer within MNCs hurt subsidiary performance? The role of subsidiary entrepreneurial culture and capabilities. Journal of World Business, 50(4), 663-673.
Lin, H. E, & McDonough III, E. F. (2011). Investigating the role of leadership and organizational culture in fostering innovation ambidexterity. IEEE Transactions on engineering management, 58(3), 497-509.
Lu, T. T, & Chen, J. C. (2010). Incremental or radical? A study of organizational innovation: An artificial world approach. Expert Systems with Applications, 37(12), 8193-8200
Majdouline, I., El Baz, J., & Jebli, F. (2020). Entrepreneurship orientation and innovation linkage: the case of Moroccan firms. Projectics/Proyectica/Projectique, (1), 27-45.
McGuire, S. J. (2003). Entrepreneurial organizational culture: construct definition and instrument development and validation (Doctoral dissertation, George Washington University).
Meng, J. (2012). Strategic leadership in public relations: An integrated conceptual framework. Public Relations Review 38: 336– 338.
Miller, K., McAdam, R., & McAdam, M. (2018). A systematic literature review of university technology transfer from a quadruple helix perspective: toward a research agenda. R&d Management, 48(1), 7-24.
Muasya, V. (2017). The Role of Strategic Leadership in Effective Strategy Implementation: A Case Study of UNICEF Somalia (Doctoral dissertation, United States International University-Africa).
Nowak, R. (2014). Entrepreneurial capacity and culture of innovation in the context of opportunity exploitation (Doctoral dissertation, University of Illinois at Urbana-Champaign).
Nystrom, P. C, Ramamurthy, K, & Wilson, A. L. (2002). Organizational context, climate and innovativeness: adoption of imaging technology. Journal of Engineering and Technology Management, 19(3-4), 221-247.
Peer, V., & Penker, M. (2016). Higher education institutions and regional development: A meta-analysis. International Regional Science Review, 39(2), 228-253.
Reiter-Palmon, R, & Illies, J. J. (2004). Leadership and creativity: Understanding leadership from a creative problem-solving perspective. The Leadership Quarterly, 15(1), 55-77.
Serfontein, J. J. (2010). The impact of strategic leadership on the operational strategy and performance of business organisations in South Africa (Doctoral dissertation, Stellenbosch: University of Stellenbosch).
Shao, Z. (2019). Interaction effect of strategic leadership behaviors and organizational culture on IS-Business strategic alignment and Enterprise Systems assimilation. International Journal of Information Management, 44, 96-108.
Slack, D. A. (2014). Leaders' Fostering of Innovation: A Phenomenological Study in Small Successful US Biopharmaceuticals (Doctoral dissertation, The George Washington University).
Supriyadi, F. (2013). The Influence of Strategic Leadership on Firm Inventive and Innovative Performance (Doctoral dissertation, University of Pittsburgh).
Utoyo, I., Fontana, A., & Satrya, A. (2020). The role of entrepreneurial leadership and configuring core innovation capabilities to enhance innovation performance in a disruptive environment. International Journal of Innovation Management, 24(06), 205