ارائه مدلی برای ارزیابی تعالی فروشگاه‌های زنجیره‌ای براساس EFQM 2020 و اندازه‌گیری آن با استفاده از سیستم استنتاج فازی (مورد مطالعه: فروشگاه‌های زنجیره‌ای افق کوروش)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت صنعتی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 استاد دانشکدگان مدیریت دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دکتری مدیریت صنعتی، دانشکدگان مدیریت دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 دانشیار دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران

10.22034/jsqm.2026.541148.1658
چکیده
در سال‌های اخیر، استفاده از مدل‌های تعالی سازمانی به‌عنوان ابزاری برای ارتقای کیفیت، بهبود عملکرد و افزایش رقابت‌پذیری سازمان‌ها گسترش یافته است. با این حال، به‌کارگیری مدل EFQM 2020 در صنعت خرده‌فروشی، به‌ویژه فروشگاه‌های زنجیره‌ای، با چالش‌هایی مانند عدم انطباق کامل برخی رویکردها با ویژگی‌های عملیاتی خرده‌فروشی و نیز ذهنی‌بودن و عدم‌قطعیت در امتیازدهی ارزیابان روبه‌رو است. ازاین‌رو، هدف کاربردی پژوهش حاضر ارائه یک چارچوب بومی و قابل‌اجرای ارزیابی تعالی برای فروشگاه‌های زنجیره‌ای است تا مدیران بتوانند با اتکای کمتر به قضاوت‌های کاملاً ذهنی و با لحاظ عدم‌قطعیت داده‌ها، وضعیت تعالی را دقیق‌تر پایش و اولویت‌های بهبود را تعیین کنند. در این پژوهش، ابتدا معیارها، زیرمعیارها و رویکردهای متناسب با صنعت خرده‌فروشی از طریق مطالعه ادبیات و تحلیل اسناد استخراج و سپس با بهره‌گیری از نظرات خبرگان پالایش شد. برای کاهش ابهام در ارزیابی و تبدیل قضاوت‌های کیفی به امتیاز کمی، مدل امتیازدهی مبتنی بر منطق فازی طراحی و در قالب یک سیستم استنتاج فازی پیاده‌سازی گردید. در ادامه، به‌منظور سنجش توافق خبرگان و اعتبارسنجی مدل، از شاخص‌های مناسب توافق استفاده شد و در نهایت مدل پیشنهادی در قالب مطالعه موردی در شرکت افق کوروش اجرا گردید. نتایج کاربردی پژوهش نشان داد مدل بومی‌سازی‌شده، با تجمیع نظرات خبرگان و پیاده‌سازی سیستم استنتاج فازی، امکان امتیازدهی یکنواخت‌تر، پایدارتر و قابل‌تکرارتر را فراهم می‌کند و اثر نوسان قضاوت انسانی را کاهش می‌دهد. همچنین اجرای مدل در مطالعه موردی منجر به استخراج نمره نهایی تعالی (50) برای سازمان مورد بررسی شد که به‌صورت عملی می‌تواند مبنایی برای شناسایی حوزه‌های دارای شکاف، تعیین اولویت پروژه‌های بهبود و تصمیم‌گیری مدیریتی در سه حوزه «جهت‌گیری»، «اجرا» و «نتایج» باشد. به‌طور کلی، چارچوب ارائه‌شده یک ابزار تصمیم‌یار برای مدیران خرده‌فروشی است تا در محیط رقابتی و با وجود داده‌های ناقص، مسیر بهبود را دقیق‌تر و واقع‌بینانه‌تر طراحی کنند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


دوره 15، شماره 3
پاییز 1404
صفحه 74-108

  • تاریخ دریافت 02 شهریور 1404
  • تاریخ بازنگری 17 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش 02 اسفند 1404