طراحی و آزمون الگوی اندازه‌گیری سرمایه فکری مدیران در مراکز آموزشی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، دانشگاه آزاد واحد خرم‌آباد، ایران

2 استادیار، گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم آباد، ایران.

چکیده

تحقیق حاضر با هدف طراحی و آزمون الگوی اندازه‌گیری سرمایه فکری مدیران در سازمان‌ها انجام شد. روش تحقیق توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه مدیران آموزش و پرورش به تعداد ۴۹۳۳ نفر (2564 مرد و 2369 زن) بود که با استفاده از جدول کرجسی- مورگان تعداد 357 نفر (186 مرد و 171 زن) به عنوان نمونه آماری تعیین و با روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای انتخاب شدند. ابزار تحقیق شامل مصاحبه، پرسشنامه روش دلفی و پرسشنامه‌ی محقق ساخته با پایایی 90/0 به شکل کلی و پایایی 80/0 برای مولفه‌ی سرمایه انسانی، پایایی 72/0 برای مولفه‌ی سرمایه ساختاری، پایایی 82/0 برای مولفه‌ی سرمایه ارتباطی، پایایی 81/0 برای مولفه‌ی سرمایه اجتماعی- فرهنگی و پایایی 78/0 برای مولفه‌‌‌‌‌ی سرمایه بازآفرینی بود. در تجزیه و تحلیل داده‌ها از شاخص‌های توصیفی فراوانی، درصد و نمودار و شاخص‌های پراکندگی برای داده‌های جمعیت‌شناختی و آزمون‌ استنباطی ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل عاملی تاییدی و معادلات ساختاری (تحلیل مسیر) استفاده شد. یافته‌های به‌دست آمده نشان داد که مدل سرمایه فکری از 70 کد، 18 شاخصه و 5 بعُد تشکیل شده است. مدل طراحی شده‌ی سرمایه فکری از برازش مناسب برخوردار است. بین مولفه‌های پنجگانه‌ی سرمایه انسانی، سرمایه ساختاری، سرمایه ارتباطی، سرمایه اجتماعی- فرهنگی و سرمایه بازآفرینی با سرمایه مدیران رابطه‌ای معنادار و مستقیم وجود دارد.

کلیدواژه‌ها


اکرامی، م (1392). تبیین مؤلفه‌های سرمایه فکری در دانشگاه (مورد مطالعه: دانشگاه پیام نور)، فصلنامة علمی پژوهشی مطالعات آموزشی و آموزشگاهی، سال دوم، شمارة ششم، صص 54-31.
ایران نژادپاریزی، م (1395). روش‌های تحقیق در علوم اجتماعی، تهران، چاپ چهارم، نشر مدیران.
دولان، ش.ال و شولر، ر.اس (2005)، مدیریت امور کارکنان و منابع انسانی، ترجمه محمد علی طوسی و محمد صائبی (۱۳۸۴)، تهران، موسسه چاپ و انتشارات مرکز آموزش مدیریت دولتی.
رضایی، ع و نیکویی، م.ح (1396). رابطه سرمایه فکری و تسهیم دانش، اولین همایش ملی مدیریت با رویکرد اقتصاد مقاومتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد آباده، اردیبهشت ماه.
زاهدی، ش.س؛ رضایی‌منش، ب و اسلامبولچی، ع.ر (1392). طراحی الگوی اندازه‌گیری سرمایه فکری در سازمان‌های فرهنگی دولتی ایران، فصلنامه مدیریت سازمان های دولتی، سال اول، شماره 3، صص 64-73.
عبدالملکی، ح؛ قانع‌سنگ‌آتش، ا و کریمی، ح (1395). طراحی مدل سرمایۀ فکری در وزارت ورزش و جوانان، مطالعات مدیریت ورزشی، شماره 37 ، صص 108-89.
عصاره، ف؛ یزدانفر، ش و قاسمی، ا (1393). استفاده از رویکرد سرمایه‌های فکری به منظور ارتقا مزیت رقابتی پایدار در کتابخانه‌های عمومی استان خوزستان، قطب مدیریت دانش دانشگاه شهید چمران، تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی، دوره 20، شماره 78.
فطرس، م.ح و بیگی، ت (1388). الگوهای اندازه‌گیری سرمایه فکری با نگاهی به بخش خدمات، ماهنامه تدبیر، شماره 203، صص 33-27.
قرشی، ر؛ علوی، ع و قلیچ‌لی، ب (1386). طراحی الگوی اندازه‌گیری سرمایه فکری سازمان، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه امام صادق (ع)، رشته معارف اسلامی و مدیریت.
قزل، ع.ر؛ رمضان، م و زاهدی، م.ر (1392). ارائه چارچوب مفهومی برای اندازه‌گیری سرمایه ساختاری در دانشگاه، رشد فناوری، فصلنامه تخصصی پارک‌ها و مراکز رشد، سال دهم، شماره 37، صص 63-53.
کریمی، ف و سلیمی، م.ر (1394). تفاوت سیاستگذاری در سازمان‌های آموزشی و غیر آموزشی، دومین همایش
بین‌المللی مدیریت و فرهنگ توسعه، تهران، موسسه سفیران فرهنگی مبین.
نخعی، ح؛ احمدی، ا و قلاسی‌مود، م (۱۳۹۵). سرمایه فکری و مدل‌های اندازه‌گیری آن، کنفرانس بین‌المللی مدیریت و حسابداری، تهران، موسسه آموزش عالی نیکان.
نوروزی‌ چشمه‌علی، ا و روشن، ع.ق (۱۳۹۵). مفهوم، مدل و الگوهای اندازه‌گیری سرمایه فکری، سومین همایش ملی مدیریت و حسابداری، جیرفت، همایش گستران.
Bontis, N. (1999). Managing organizational knowledge by diagnosing intellectual capital: Framing and advancing the state of the field. International Journal of Technology Management, Vol. 18, No. 5/6.
Bueno, E., Marcillo, P., and Rodriguez. J, (2002). Intellectual capital and scientific production of the Madrid Research Centers paper presented at International Conference the Transparence Enterprise. The Value of Intangibles. Madrid, 25-26, November.
Cabrita, M.R., DeVaz, J.L. and Bontis, N. (2007). Modelling the creation of value from intellectual capital: a Portuguese banking perspective, Int. J. Knowledge and Learning, Vol. 3, Nos. 2/3, pp.266–280.
Edvinson, L., Malone, M.S. (1997). Intellectual Capital: Realizing your company’s true value by finding its hidden brainpower. Harper Business.
Mazhar, A., Shahimi, M., Intan S.A.R. (2015). Intellectual Capital and Its Major Components. Journal of Technology and Operations Management 10(1), 15-21 (2015) 15.
Ramezan, Yolanda, (2010). Intelectual Capital Models in Spanish Public Sector. Journal of Intellectual Capital, Vol.11 (2).
Roos, J., Roos, G. (2005). Dragonetti, N.C. and edvinson, L. intellectual capital: Navigating in the new business landscape, Macmillan, hound mills, Basingstoke.
Sanchez. P, Elena. S. and Castrillo. R, (2007). The intellectual capital university report: An intellectual capital proposal for university: Strategic behavior. IMHE what works Conference Paris.
Stewart, T.A. (1997). Intellectual Capital: The Wealth of Organizations; Currency Doubleday, New York, NY.
Sullivan, J.P.H. and Sullivan, S.P.H. (2000), Valuing intangible companies: an intellectual capital approach, Journal of Intellectual capital, Vol. 1 No. 4, pp. 328-340.