تبیین مدل عوامل ایجاد بحران و ارائه مدیریت راهکارهای برون رفت در صنعت قیر کشور

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت بحران پژوهشگاه شاخص پژوه

2 استاد دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران

3 استاد مدعو دانشکده مدیریت دانشگاه تهران

چکیده

سهم بالای قیر در ساختار صادرات ایران باعث شده است که این محصول جایگاه ویژه ای در صنایع پایین دستی نفت داشته باشد. با این حال برخی عوامل باعث شده‌اند که این صنعت به‌صورت تدریجی وارد یک بحران شود. در صورتی‌که ریشه‌های این بحران به درستی شناسایی نکنیم، و هرچه سریع تر نسبت به کنترل ریشه‌های ایجاد بحران، اقدام ننماییم، عمق بحران افزایش خواهد یافت. ادامه روند فعلی می تواند منجر به کاهش ارزآوری برای کشور و از بین رفتن مشاغل بسیار زیادی شود. در این مطالعه، ابعاد مختلفی که موجبات بحرانی شدن وضعیت را به وجود آورده اند با نظر کارشناسان این صنعت و کاربرد نسل دوم مدلسازی معادلات ساختاری (حداقل مربعات جزئی) و به کمک نرم افزار SmartPLS نسخه 3 در قالب یک مدل تبیین شده اند. تحلیل خروجی های این مدل نشان می دهد که سه دسته عوامل هستند که به‌صورت مستقیم موجب ایجاد بحران در صنعت قیر می شوند که عبارتند از: وضعیت نامناسب نظام توزیع قیر، وضعیت نامناسب قیمت گذاری قیر کشور و وضعیت نامناسب ترفیع برندِ قیر ایرانی. تمامی این عوامل، تحت کنترل شرکت‌های تولیدکننده قیر هستند. از سوی دیگر، برخی شرایط نیز وجود دارند که خارج از کنترل تولیدکنندگان این صنعت هستند و به‌صورت غیرمستقیم در ایجاد بحران در صنعت قیر کشور، نقشی پررنگ ایفا می‌کنند. این عوامل عبارتند از: عوامل سیاسی/ اقتصادی و عوامل دولتی/ مدیریتی که شاخص‌های سازنده هر کدام از این عوامل و نحوه تاثیرگذاری آنها در بحران صنعت قیر نیز در این پژوهش استخراج گردیده است.

کلیدواژه‌ها


پژوهشکده حمل و نقل وزارت راه و ترابری (1383). وزارت راه و شهرسازی جمهوری اسلامی ایران.
حافظ‌نیا، محمدرضا (1398). مقدمه‌ای بر روش تحقیق در علوم انسانی. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت).
حنفی‌زاده، پیام و رحمانی، آرزو (1389). روش تحقیق ساختارهای چندبعدی، تهران: انتشارات ترمه، چاپ اول.
خاکی، غلامرضا (1382). روش تحقیق با رویکردی به پایان‌نامه نویسی، تهران، نشر بازتاب، چاپ اول.
داوری، علی و رضازاده، آرش (1393). مدل‌سازی معادلات ساختاری با نرم‌افزار PLS. تهران، سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی.
دریائی، محمد هادی و حق پناه، محمود (1387). تحریم اقتصادی: آثار و پیامدها، سیاست‌ها و راهکارها.
دزفولی‌نژاد, مهدی؛ آخوند، محسن (۱۳۹۸). انتخاب روش بهینه تامین قیر جهت کاهش زیان ناشی از نوسانات قیمت، یازدهمین همایش قیر و آسفالت ایران، تهران- مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، موسسه غیرتجاری فرهنگی هنری نشر فن آریا.
زاهدی، محدرضا. (1383). کاربرد قیر طبیعی در ایران باستان، مقاله ارائه شده در دومین همایش ملی قیر و آسفالت، آذرماه.
سرمد، زهره، بازرگان، عباس و حجازی، الهه (1389). روش های تحقیق در علوم رفتاری، تهران: انتشارات آگاه، چاپ بیستم.
شرکت تحقیق و توسعه شرکت فیدار اصفهان (1396). خواص قیر اصلاحی تولید شده از وکیوم باتوم به-وسیله افزودن پلیمرهای ضایعاتی بازیافتی و قیر طبیعی، اصفهان.
صادقی یارندی، سیف اله و طارم سری، مسعود. (1385). فرهنگ توصیفی اصطلاحات تجاری بین الملل و سازمان جهانی تجارت، تهران، مؤسسه مطالعات و پژوهش های بازرگانی، انتشارت چاپ و نشر بازرگانی.
عزیز نژاد، صمد و سید نورانی، محمدرضا. (1388). بررسی آثار تحریم بر اقتصاد ایران با تاکید بر تجارت خارجی، علوم سیاسی: مجلس و راهبرد، شماره 61.
عطافر، علی و باقری پیدنی، مختار. (1375). بررسی و مقایسه میزان عدم ثبات مدیران ارشد دولتی ادارات کل استان‌های چهارمحال و بختیاری و کهگیلویه و بویراحمد. نشریه دانشکده علوم ادارای و اقتصادی دانشگاه اصفهان، شماره 1 و 2.
کلاین، پل (1380). راهنمای آسان تحلیل عاملی، ترجمه صدر السادات، سید جلال و مینایی، اصغر، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه ها (سمت).
محسنین، شهریار؛ اسفیدانی، محمدرحیم (1393). معادلات ساختاری مبتنی بر رویکرد حداقل مربعات جزئی به کمک نرم‌افزار Smart-PLS: آموزشی و کاربردی. موسسه کتاب مهربان ناشر، چاپ اول.
هومن، حیدرعلی(1388). مدل یابی معادلات ساختاری با کاربرد نرم افزار لیزرل، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه ها (سمت)، مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی.
واعظ، زهرا. (1387). چرایی تغییرات کابینه نهم و پیامدهای آن: حالا نوبت کدام وزیر است؟ دنیای اقتصاد، اول خرداد.
Argus Asphalt Report, Annual report, December 2017.
Argus Asphalt Report, Issue 15-2, Friday 16 January 2015.
Azaron, A., Brown, K.N., Tarim, S.A., & Modarres, M. (2008). A multi-objective stochastic programming approach for supply chain design considering risk. Int. J. Production Economics, 116, 129–138.
Barclay, D., Higgins, C., & Thompson, R. (1995). The partial least squares (PLS) approach to casual modeling: personal computer adoption and use as an illustration. Technology studies, 2 (2), pp. 285-309.
British Petroleum (BP) (2015) Statistical Review of World Energy, June.
Cook, L. S.; Heiser, D. R. & Sengupta, K. (2010). “The moderating effect of supply chain role on the relationship between supply chain practices and performance: an empirical analysis” International journal of physical distribution & logistics management, Vol. 41, No. 2, pp. 104-134.
Freedonia Industry Study, World Asphalt, February 2015.
Freedonia Industry Study, World Asphalt, June 2014.
Ganeshan, R. & Harrison T. P. (1995). “An introduction to supply chain management”; Department of Management Science and Information Systems, 303 Beam Business Building, Penn State University.
International Energy Agency (2013) “World Energy Outlook“, P.25-38.
Jarvis, C. B., MacKenzie, S. B. & Podsakoff, P. M. (2003). A critical review of construct indicators and measurement model misspecification in marketing and consumer research. Journal of consumer research, (30), 199-218.
Ketchen, D. J., Hult, G. T. M., (2007). Bridging organization theory and supply chain management: The case of best value supply chains. Journal of Operations Management, 25, 573-580.
Kottler, P. & Keller, K. L. (2014). Marketing Management, 16th Ed., Prentice Hall.
Kristofik, P.; Kok, J.; DeVeries, S.; Sten-van’t Hoff, J. V. (2012). “Financial supply chain management-challenges and obstacles”. Journal of Entrepreneurship perspectives, V 1, Issue 2, pp 132-143.
Naslund, D. & Williamson, S. (2010). “What is management in supply chain management? A critical review of defenitions, frameworks and terminology”, Journal of management policy and practice, Vol. 11 (4), pp. 11-28.
Olugu, E. U. & Wong, K. Y. (2009). Supply Chain Performance Evaluation: Trends and Challenges. American Journal of Engineering and Applied Sciences, 2(1), 202-211.
Shojai, S & Root, P. S. (2013). “Effectiveness of economic sanctions: empirical research revisited”. International business & economics research journal, V. 12, pp. 1479-1490.
.