واکاوی مفهوم قابلیت‌های فناورانه

نوع مقاله: علمی ترویجی

نویسنده

دانشجوی دکتری دانشگاه صنعتی مالک اشتر

چکیده

اهمیت «قابلیت‌های فناورانه» در پیشرفت صنایع و شرکتهای مختلف صنعتی هر روز بیشتر از قبل نمایان می‌شود. پژوهشگران حوزه مدیریت فناوری این مفهوم را نه تنها عامل کلیدی در توسعه شرکت‌ها، بلکه عامل مهمی در توسعه و پیشرفت کشورها ذکر می‌کنند. علی رغم این تاکیدها، ادبیات این حوزه از پراکندگی رنج برده و تعاریف گوناگونی از آن ارائه شده است. این امر باعث می‌شود استفاده مدیران و مسئولین صنعتی از این موضوع دشوار گردد. در این مقاله تلاش داریم تا با واکاوی عمیق تعاریف ارائه شده در خصوص «قابلیت‌های فناورانه» زمینه را برای استفاده هرچه بیشتر سیاست‌گذاران و مدیران صنعتی فراهم کنیم. در این راستا با استفاده از روش تحقیق «مرور نظام‌مند» پژوهش‌های مختلف انجام شده در سطح بین المللی از پایگاه اطلاعاتی «Article Gate» شناسایی شده و ضمن تحلیل آنها، مفهوم قابلیت‌های فناورانه تبیین شد. نتایج نشان می‌دهد که مفهوم قابلیت‌های فناورانه متناسب با شرایط و اقتضائات شرکت‌ها متفاوت بوده لذا سه ساحت برای آن در نظر گرفته شد که عبارتند از «توانمندی تقلید و کپی‌سازی»، «توانمندی بهبود» و «توانمندی نوآوری».

کلیدواژه‌ها


1)      تید، جو؛ بسنت، جان. مدیریت نوآوری: یکپارچه سازی تغییرات فناورانه، بازار و سازمان. (مترجم: آراستی، محمدرضا؛ سیدکامران باقری؛ مرضیه رستمی؛ سیاوش ملکی فر؛ جواد نوری) تهران، انتشارات رسا 1391

2)      سوزنچی, ابراهیم, سروش طالبی, و وحیدعلی عسگری. “بررسی توانمندیهای سازمانی چهار شرکت دانش بنیان در مرکز رشد دانشگاه شریف.” فصلنامه علمی-پژوهشی سیاست علم و فناوری , 1393: 39-54.

3)      صفدری رنجبر, مصطفی, جعفر قیدرخلجانی, سیامک طهماسبی, و غلامرضا توکلی. “قابلیتهای کلیدی برای نوآوری و توسعه محصولات و سامانههای پیچیده دفاعی.” فصلنامه مدیریت توسعه فناوری 3, شماره 5 (1395): 133-158.

4)      طباطبائیان, سید حبیب الله, رضا نقی زاده, آرمان خالدی, و محمد نقی زاده. “شاخص ترکیبی پایش توانمندی فناوری: بررسی وضعیت توانمندی فناوری ایران و 96 کشور دنیا.” فصلنامه علمی پژوهشی سیاست علم و فناوری, 1389: 77-92.

5)    طهماسبی, سیامک, حمیدرضا فرتوک زاده, علیرضا بوشهری, سیدکمال طبائیان, و جعفر قیدرخلجانی. “مراحل شکل­گیری و توسعه قابلیت­های فناورانه؛ مطالعه یک سازمان صنعتی صنایع دریایی.” فصلنامه علمی پژوهشی سیاست علم و فناوری 8 (1395): 19-33.

6)      طهماسبی, سیامک, حمیدرضا فرتوک زاده, و علیرضا بوشهری. “گونه شناسی الگوهای کسب قابلیتهای فناورانه توسط شرکتهای تازه وارد و ارائه راهبرد متناسب با هر الگو.” مدیریت استاندارد و کیفیت, 1395: 17-32.

7)      عزیززاده, سیامک, مهدی فشارکی فشارکی, سیامک طهماسبی, سیدمحمدجواد غضنفری, و حمیدرضا فرتوک زاده. “طراحی الگوی نیازسنجی قابلیت محور در حوزه دفاعی و پیشنهاد فهرستی از عناصر قابلیت برای کشور.” فصلنامه علمی پژوهشی مدیریت نوآوری, 1394: 47-74.

8)      کیامهر, مهدی. “توانمندیهای فناورانه عرضه کالاهای سرمایهای پیچیده در کشورهای در حال توسعه: مطالعه موردی یک شرکت در صنعت برقابی ایران.” فصلنامه علمی پژوهشی سیاست علم و فناوری سال ششم (1392): 67-80.

9)      گرنت, رابرت. تحلیل استراتژی در عصر حاضر. با ترجمه نهاوندی، بیژن؛ جعفری­نژاد، نوید؛ تقوی، الهوردی؛ آذر، عادل. تهران: موسسه رسا, 1393.

10)   مرکز مطالعات تکنولوژی دانشگاه صنعتی شریف. سیاست فناوری و تشویق بازار. تهران: انتشارات رسا, 1385.

11)   Acha, V. "The role of technological capabilities in determining performance: the case of the upstream petroleum industry." 2000.

12)   Afuah, A. "Mapping technological capabilities into product markets and competitive advantage: the case of cholesterol drugs', Strategic management journal." Strategic management journal 23 (2002): 171-179.

13)   Amsden, Alice. The Rise of “The Rest”: Challenges to the West from Late-Industrializing Economies. Oxford: Oxford University Press, 2001.

14)   Barney, J. "Firm resources and sustained competitive advantage." Journal of Management vol. 17, no. 1 (1991): 99-120.

15)   Bell, M, and K Pavitt. "The Development of Technological Capabilities." In Trade, Technology, and International Competitiveness, by Irfan Haque, Martin Bell, Carl Dahlman, Sanjaya Lall and Keith Pavitt, 69-101. Washington, D.C.: The World Bank, 1995.

16)   Bell, Martin, and Paulo N Figueiredo. "Innovation capability building and learning mechanisms in latecomer firms: recent empirical contributions and implications for research." Canadian Journal of Development Studies Vol. 33, No. 1 (2012): 14-40.

17)   Cantwell, John, and Yanli Zhang. "The co-evolution of international business connections and domestic technological capabilities: lessons from the Japanese catch-up experience." Transnational Corporations 18 (2009): 37-68.

18)   Criscuolo, p., and R. Narula. "A novel approach to national technological accumulation and absorptive capacity: aggregating Cohen & Levinthal." The European Journal of Development Research 20 (2008): 56-73.

19)   Dutrénit, Gabriela. "The Transition from Building-up Innovative Technological Capabilities to Leadership by Latecomer Firms." Asian Journal of Technology Innovation 15 (2007): 125-149.

20)   Felin, t., and N. Foss. "The endogenous origins of experience, routines, and organizational capabilities: the poverty of stimulus." Journal of Institutional Economics, 2010: 1-26.

21)   Figueiredo, P. N. "Learning, Capability Accumulation and Firms Differences: Evidence from Latecomer Steel." Industrial and Corporate Change 12 (2003): 607-643.

22)   Figueiredo, Paulo. "Discontinuous innovation capability accumulation in latecomer natural resource-processing firms." Technological Forecasting & Social Change, 2010: 1090–1108.

23)   Hemingway, Pippa, and Nic Brereton. "What is a systematic review?" (Hayward Medical Communications) 2 (2009): 1-8.

24)   Hill, Charles, and Gareth Jones. Strategic Management Theory: An Integrated Approach. 9th. South-Western, Cengage Learning, 2010.

25)   Hobday, M. Technology needs assessment (TNA) for developing countries. Vienna: UNIDO, 2002.

26)   kim, Linsu. "Building Technological Capability for Industrialization: Analytical Frameworks and korea's Experience." Industrial and Corporate Change Vol.8 No.1 (1999): 111-132.

27)   Kim, Linsu. "Crisis Construction and Organizational Learning: Capability Building in Catching-up at Hyundai Motor." Organization Science Vol. 9, No. 4 (1998): 506-521.

28)   —. Imitation to Innovation: the Dynamics of Korea’s Technological Learning. Boston: Harvard Business School Press, 1997.

29)   Kim, Sw. "The effect of supply chain integration on the alignment between corporate competitive capability and supply chain operational capability." International Journal of Operations & Production Management, 2006: 1084 -1107.

30)   Lall, Sanjaya. "Technological Capabilities and Industrialization." World Development (Institute of Economics and Statistics, Oxford) Vol. 20, No. 2 (1992): 165-186.

31)   Latip, Azrin. The impact of technological capability on power, trust and inter-firm relationship performance. PhD Thesis, University of Southern Quensland: For the award of Doctor of Philosophy: School of Management and Marketing, 2012.

32)   Lynch, Richard. Corporate strategy. Edinburgh: Prentice Hall, 2006.

33)   Marcelle, Gillian. Technological Learning: A Strategic Imperative for Firms in the Developing World. Cheltenham: Edward Elgar Publishing Limited, 2004.

34)   Muiña, García, FE, and Navas López. "'Explaining and measuring success in new business: The effect of technological capabilities on firm results." Technovation 27 (2007): 30-46.

35)   Ortega, María José Ruiz. "Competitive strategies and firm performance: Technological capabilities' moderating roles." Journal of Business Research (Elsevier) 63 (2010): 1273–1281.

36)   Phelps, Sue F., and Campbell Nicole. "Systematic reviews in theory and practice for library and information studies." Library and Information Research 36 (2012): 6-15.

37)   Reed, FM, and K Walsh. "Enhancing technological capability through supplier development: a study of the UK aerospace industry." IEEE Transactions on Engineering Management 49 (2002): 231-242.

38)   Rush, Howard, John Bessant, Mike Hobday, Eoghan Hanrahanc, and Mauricio Medeiros. "The evolution and use of a policy and research tool: assessing the technological capabilities of firms." Technology Analysis & Strategic Management Vol. 26, No. 3 (2014): 353–365.

39)   Samarnbutr, Charuspong. An Examination of Technological Capability Development in the Thailand Automotive Industry: The Role of Thai Government Policy from 1960-2009. Thesis of PhD, University of Portsmouth, 2012.

40)   Song, M, C Droge, S Hanvanich, and R & Calantone. "Marketing and technology resource complementarity: an analysis of their interaction effect in two environmental contexts." Strategic Management Journal 26 (2005): 259–276.

41)   Spanos, Yiannis E., and Gregory Prastacos. "Understanding organizational capabilities: towards a conceptual framework." Journal of Knowledge Management 8, no. 3 (2004): 31 - 43.

42)   Teece, D., G. Pisano, and A. & Shuen. "Dynamic capabilities and strategic management." Strategic Management Journal 18 (1997): 509–533.

43)   Thomas, James, John McNaught, and Sophia Ananiadou. "Applications of text mining within systematic reviews." Research Synthesis Methods, 2011: 1–14.

44)   Ulrich, D., and D. Lake. "organizational capability: creating competitive advantage." Academiy of Management Executive, 1991: 77-92.

45)   Wang, Y, H Zhang, and Y Xue. "How technological capability influences business performance: An integrated framework based on the contingency approach." Journal of Technology Management in China 1 (2006): 27 - 52.

46)   Wilden, Ralf, and Siegfried Gudergan. "The impact of dynamic capabilities on operational marketing and technological capabilities: investigating the role of environmental turbulence." Journal of the Academy of Marketing Science (Springer) 43 (2015): 181–199.