شناسایی و بررسی راهبردهای توسعه پایدار شهری با تاکید بر مدیریت بحران‌های محیط زیست (مورد مطالعه شهر نجف‌آباد)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 فارغ‌التحصیل جغرافیا، پژوهشکده جغرافیا، پژوهشگاه شاخص‌پژوه اصفهان، ایران.

2 عضو هیئت‌علمی پژوهشگاه شاخص‌پژوه اصفهان، ایران.

چکیده

برنامه‌ریزی و مدیریت سوانح و حوادث طبیعی که سبب تحمیل خسارت‌های جانی، مالی و محیطی به فضاها و ساکنان مناطق شهری می‌شود، باید به منزله یک راهبرد اساسی در همه مراحل برنامه‌ریزی و برنامه‌های توسعه شهری مد نظر قرار گرفته شود. توجه به این امر به‌ویژه برای شهرهای ایران که تاکنون اصول توسعه پایدار شهری در برنامه‌ریزی‌های شهری رعایت نشده، اهمیت دارد زیرا عملیات خدمات‌رسانی و امداد و نجات را در هنگام وقوع بحران‌ها با مشکل مواجه می‌سازد.
بر این اساس در این پژوهش به برنامه‌ریزی مدیریت بحران شهر نجف‌آباد و عوامل توسعه پایدار شهر با استفاده از مدل SWOT و روش راهبردیی QSPM پرداخته شده است. تحقیق حاضر به لحاظ هدف، کاربردی است. در این پژوهش ابتدا نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدهای پیش روی مدیریت بحران توسعه پایدار شهر نجف‌آباد شناسایی گردید. سپس با استفاده از مدل SWOT راهبردهایی متناسب با وضعیت درونی و بیرونی توسعه شهر ارائه گردید. در مرحله بعد ضمن تعیین وضعیت محدوده مورد مطالعه با استفاده از ماتریس داخلی و خارجی، راهبردهای وضعیت جاری شهر نجف‌آباد با استفاده از مدل QSPM اولویت‌بندی شدند. نتایج حاصل از تحقیق نشان داد که وضعیت موجود مدیریت بحران بر این اساس موقعیت نوع راهبرد در ساختار زیست‌محیطی شهر نجف‌آباد حالت راهبرد تدافعی را نشان می‌دهد. در چنین شرایطی وضعیت نامناسب و در وضع مخاطره‌آمیزی قرار دارد و به‌منظور مدیریت بحران شهر، باید سیاست‌های تدافعی تکمیل تأسیسات و شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب شهر، مراکز آلاینده‌ها به خارج از محدوده شهر و جلوگیری از رشد فیزیکی شهر و ساخت‌و‌سازها در حریم منابع آب سطحی، زیرزمینی و اراضی باغی و کشاورزی را بکار برد.
 
Identifying and Reviewing Sustainable Urban Development Strategies with Emphasis on Environmental Management (Case Study of Najaf Abad City)Identifying and Reviewing Sustainable Urban Development Strategies with Emphasis on Environmental Management (Case Study of Najaf Abad City)
Abstract
Planning and management of natural disasters and accidents that cause physical, financial, and environmental damage to living spaces and residents of urban areas.  It should be considered as a fundamental strategy in all planning and urban development plans. Paying attention to this is especially important for the cities of Iran, where the principles of sustainable urban development have not yet been met in urban planning because of the difficulty of providing service and rescue services during crises. Accordingly, in this research, the planning of crisis management in the city of Najaf Abad and the factors of sustainable development of the city have been investigated using the SWOT model and the strategic strategy of QSPM. The present research is applied in terms of purpose. In this research, first, the strengths, weaknesses, opportunities and threats facing the management of the sustainable development crisis in Najaf Abad city were identified. Then, using SWOT model, strategies were presented to fit the internal and external conditions of city development. The results of the research showed that the current status of crisis management on the basis of the type of strategy in the environmental structure of the city of Najaf Abad shows the state of defensive strategy. In such a situation, the situation is inappropriate and in a precarious situation. In order to manage the city's crisis, defensive policies should be completed for facilities and sewage collection networks of the city, pollutant centers outside the city limits, and preventing the city's physical development and construction. And instruments in the area of surface water resources, underground and garden lands and agriculture.

کلیدواژه‌ها


حسنی. علیرضا، وحید. سعید، کاظم زاده مس چی. الیاس، 1392، همایش ملی معماری، شهرسازی و توسعه پایدار با محوریت از معماری بومی تا شهر پایدار
ریاحی. وحید، عزیزپور. فرهاد، کریمی. خدیجه، 1395، مدیریت بحران و ارائه الگوی مطلوب با تاکید بر آسیب‌پذیری، فصلنامه دانش پیشگیری و مدیریت بحران، دوره 6، شماره 4.
سالنامه آماری شهرستانی استان اصفهان، 1395، سازمان برنامه و بودجه استان اصفهان.
ضرابی. اصغر، محمدی. جمال، حسینی خواه. حسین، 1395، راهکار مدیریت بحران کاربری ها با تأکید بر کاربری های حساس شهری مکان پژوهش: شهر یاسوج، فصلنامه علمی-پژوهشی برنامه‌ریزی فضایی جغرافیا، سال ششم، شماره سوم، پیاپی بیست و دوم.
فرهمند. شکوفه، عسگری. علی، سامتی. مرتضی، 1393، تحلیل فضایی توسعه شهری در ایران ( رشد اندازه شهرها). مجله تحقیقات اقتصادی، دوره 43، شماره 82، صص 185-163
محمودزاده. امیر، پیراسته. سعید، 1393، آشنایی با مفاهیم مدیریت بحران، انتشارات علم آفرین، چاپ نهم.
مرادی. شهرام، 1388، تدوین برنامه مدیریت بحران شهر بم باتاکید بر بهداشت منابع آب و دفع فاضلاب، دانشگاه تهران . دانشکده محیط زیست . گروه مدیریت در سوانح طبیعی. مهندسی ومدیریت سوانح طبیعی. کارشناسی ارشد.
محمدپور. صابر، زالی. نادر، پوراحمد. احمد، 1395، تحلیل شاخص‌های آسیب‌پذیری در بافت های فرسوده شهری با رویکرد مدیریت بحران زلزله (مطالعة موردی: محلة سیروس تهران)، پژوهش های جغرافیای انسانی، دوره 48، شماره 1.
نصیری. اسماعیل، 1388، چالش های پایداری کلان شهرهای کشور در عصر جهانی شدن، مجله رشد آموزش جغرافیا، شماره 87، صص 48-43
هادی‌زاده بزاز. مریم، خاکپور. براتعلی، 1391، تحلیلی بر علل ساختاری مهاجرت، شهرنشینی و اسکان غیررسمی در ایران با نگرش ویژه بر کلان‌شهر مشهد، دانشگاه مشهد: چهارمین کنفرانس مدیریت و برنامه‌ریزی شهری
هتویی, پوریا؛ سید عبدالوحید میر معزی و امیر حاج ابوطالبی، (1394). تأثیر مدیریت بحران پیش از وقوع زلزله در ارتقاء پایداری و کاهش آسیب‌پذیری لرزه ای شهرها، دومین کنفرانس ملی زلزله، قزوین، گروه تخصصی سازه سازمان نظام مهندسی ساختمان استان قزوین.
امجد، محمد. سلطانی، ایرج.(1398). راهبردهایی به‌منظور کاهش آسیب‌پذیری بافت های تاریخی در برابر زلزله مطالعه‌ی موردی: بافت تاریخی شهر یزد. دوفصلنامه علمی پژوهشی مدیریت بحران. 7(6): 32-17.
علی اکبرلو, حمید؛ میثم ذکاوت؛ آرزو مومنیان و ضیاء الدین سعیدی، ۱۳۹۷، راهبردهای مدیریت بحران زلزله از منظر برنامه‌ریزی شهری (مورد مطالعه: منطقه 20 تهران)، سومین کنفرانس بین‌المللی مدیریت، حسابداری و حسابرسی پویا، تهران، دانشگاه صالحان،
نوروزی، میثم. فرهادی، مریم.(1396). سنجش آسیب‏ پذیری و برنامه ‏ریزی راهبردی مدیریت بحران (زلزله) در نواحی روستایی مطالعه‏‏‌ی موردی: شهرستان شهرکرد. دوفصلنامه علمی پژوهشی مدیریت بحران. 6(1): 45-31.
عظیمی، ابوالقاسم، ۱۳۹۶، مدیریت بحران و نقش برنامه‌ریزی شهری در کاهش خسارتهای زلزله، چهارمین کنفرانس جامع مدیریت بحران و HSE، تهران، دبیرخانه دائمی کنفرانس
پورشیخیان, علیرضا و یحیی شهبازی، (1397). مدیریت بحران زلزله در سکونتگاه های غیررسمی از منظر برنامه‌ریزی شهری (مورد مطالعه: شهر کرج)، چهارمین کنفرانس ملی مهندسی عمران و معماری با تاکید بر فن آوری های بومی ایران، تهران، انجمن فناوری‌های بومی ایران
گرجی پور, مجید، (1395). بررسی مدیریت بحران شهری در قبل، حین و بعد از زلزله و ارائه راهکارهای پیشنهادی، کنفرانس بین‌المللی مهندسی عمران، تهران، دبیرخانه دائمی کنفرانس
کشکولی, محمدرضا و صادق صیدبیگی، (1395). نقش و جایگاه برنامه‌ریزی شهری در کاهش اثرات بلایای طبیعی ( سیل و زلزله) در شهرستان اسدآباد بااستفاده از تحلیل SWOT، ماهنامه شباک
.Allameh, S. M., & Zare, S. M. (2015) Examining the impact of KM enablers on knowledge management processes, Procedia Computer Science, No.3, pp.1211-1223
Coomb, W.T. (2015). Ongoing crisis communication: planning, managing, and responding. London: Sage.
Cortignai. R and severini . S, 2017, Modeling farm level adoption deficit irrigation ysing positive mathematical programming , Agricultural water management . 96 (1) : 1785-1791
Darling, J, Seristo, H, & Gabrielsson, M. (2018). Anatomy of Crisis Management: A Case Focusing on a Major Crosscultural Clash within DaimlerChrysler. LTA, 3 (05): 343–360.
Fink, S. (2015). Crisis Management: Planning for the Inevitable. New York: American Management Association.
He. L, Tyner . W. E, Doukkali . R and siam . G , 2016, policy options to improve water allocation efficiency: analysis on Egypt and Morocco. Water
Molle . F, Venot . J and Hassan. Y, 2016 , Irrigation in the jodan valley : Are water pricing policies overly optimistic? Agricultural water management, vol95, pp.427.438
Unlu, A., Kapucu, N., & Sahin, B. (2016). Disaster and crisis management in Turkey: a need for a unified crisis management system. Disaster Prevention and Management: An International Journal, 19(2), 155-174.
Uekusa, S. (2019). Social Vulnerability in Disasters: Immigrant and Refugee Experiences in Canterbury and Tohoku. In Recovering from Catastrophic Disaster in Asia (pp. 127-144). Emerald Publishing Limited